BELEIDSMEDIATION

Aanpak

Hoe ziet de aanpak van beleidsmediation eruit? Die vraag krijg ik regelmatig. Alhoewel ik geen voorstander ben van standaard aanpakken -die hebben immers niet gewerkt- zijn er wel fasen in een besluitvormingsproces te onderscheiden die we bij kunnen volgen. Hieronder een aanpak beleidsmediation op hoofdlijnen.

 

Samenwerkingsonderzoek

Vanwege de complexiteit van de vraagstukken en het feit dat het over besluitvorming in het publieke domein gaat, zijn er vanzelf veel verschillende partijen betrokken. Naast de betrokken partijen (en hun achterbannen), zijn er altijd belangstellenden die indirect een belang hebben en op afstand naar de situatie kijken. Daarom starten we elk project waarbij het gaat om besluitvorming over publieke ruimtelijke vraagstukken met een zogenoemde ‘samenwerkingsonderzoek’. Hiertoe vinden gesprekken plaats met de bij het vraagstuk betrokken partijen.

 

De fase waarin het samenwerkinsonderzoek wordt uitgevoerd is tevens de fase waarin de beleidsmediators onderzoeken welke partijen aan tafel moeten zitten, welke partijen ‘op de tweede rij’ kunnen plaatsnemen, welke partijen een rol kunnen krijgen als kennisleveranciers en of het nodig is een ‘tribune’ in te richten voor bijvoorbeeld de media. Volgens de terminologie van mediation zou dit de voorfase zijn.

 

Startnotitie

Op basis van de gesprekken stellen de procesbegeleiders een startnotitie op met daarin een overzicht van de verschillende perspectieven op het vraagstuk, belangen, wensen en randvoorwaarden voor deelname aan een proces van kennismediation. Tevens doen zij een procesvoorstel waarin aan betrokken partijen bepaalde rollen worden toegekend om tot een gedragen kennisbasis te komen en aan verschillende oplossingsrichtingen te kunnen werken.

 

Tijdens een startbijeenkomst met alle partijen wordt deze notitie en het voorgestelde proces met alle betrokken partijen besproken en vindt ook de onderhandeling over de spelregels van het proces plaats. De spelregels hebben betrekking op de rol van de mediator, de rollen van de verschillende partijen en eventueel hun achterbannen, vertrouwelijkheid, geheimhouding, aandacht van de media, het beoogde resultaat, de manier waarop de resultaten een plek krijgen in het uiteindelijke besluitvormingstraject, etc.

 

Betrokkenheid besluitvormers

Uit ervaring weten we dat het belangrijk is om van tevoren goed met de uiteindelijke besluitvormers af te spreken wat zij zullen doen met de resultaten van het kennismediationproces. Voor de deelnemers is het van belang dat zij voordat het kennismediationproces start, commitment krijgen voor de inspanningen die zij zullen doen om oplossingen te genereren die uiteindelijk in de besluitvorming zullen worden meegenomen. Van verantwoordelijke overheden vraagt dit dat zij ‘het spel mee kunnen spelen’. Voor hen is dit immers ook een nieuw speelveld, waarin zij niet alleen te maken krijgen met de voor hen gebruikelijke partijen zoals bedrijfsleven en wetenschappelijke wereld, maar ook met boeren, burgers en buitenlui. Het omgaan met deze nieuwe partijen in een complex besluitvormingstraject en het durven inzetten van de uitkomsten van een traject waarin zowel de standaard als nieuwe partijen hun steentje bijdragen, vraagt lef van de besluitvormers. En dus een zorgvuldige begeleiding van deze partijen.

 

Rol van de beleidsmediator

De procesbegeleider heeft een faciliterende rol en zorgt dat het proces ondersteunend is aan het ontwikkelen van een gezamenlijke kennisbasis en formuleren van een of meerdere oplossingsrichtingen. De beleidsmediator treedt zelf niet op als expert of als inhoudelijk adviseur, maar organiseert de benodigde expertise in het proces. Zijn expertise is het proces zelf. Op die manier ziet hij erop toe dat de kennis en expertise die partijen nodig achten om over oplossingsrichtingen te kunnen praten, ondersteunend is aan de voltallige deelnemersgroep en aan het besluitvormingsproces als geheel, zonder zelf een dubbele pet op te hebben en ook als adviseur of expert te willen optreden.

 

Geheimhouding

Het feit dat we het hier hebben over vraagstukken in het publieke domein, maakt het lastig om geheimhouding met elkaar af te spreken, zoals gebruikelijk in een klassiek mediationproces. Onze ervaring is ook dat deelnemers geen belang hechten aan geheimhouding omdat het meestal over een publiek vraagstuk gaat. Wel is het zinvol om afspraken te maken over omgangsregels, hoe deelnemers willen omgaan met de media en na te denken op welke manier de media de besluitvorming kunnen steunen.

Rijnveld Beleidsmediation

Groenland 14

2548 WC Den Haag

 

KvK  27316204

Rijnveld Beleidsmediation  2015